Hoofdstuk 1 · Het land
Eeuwenlang weiland
Waar nu de Rijnstraat loopt, lagen tot in de twintigste eeuw wei- en hooilanden van de Schalkwijkerpolder. De polder was onderdeel van het Hoogheemraadschap van Rijnland, dat sinds de middeleeuwen de waterhuishouding tussen Haarlem, Leiden en het zuidelijker gelegen plassengebied beheerde.
De polder werd in de twintigste eeuw geleidelijk volgebouwd. Eerst verspreide lintbebouwing langs de oude wegen — onder meer de huidige Europaweg — daarna, vooral na de Tweede Wereldoorlog, de planmatige uitbreidingen die het gezicht van zuidelijk Haarlem voorgoed veranderden.
Hoofdstuk 2 · De wijk
Schalkwijk als naoorlogse uitbreiding
Schalkwijk is een product van het naoorlogse uitbreidingsplan dat Haarlem vanaf de jaren vijftig uitvoerde om de groeiende bevolking te huisvesten. De wijk werd in fases aangelegd — eerst het noordelijk deel dichter bij de bestaande stad, later het zuidelijk deel richting de voormalige Polder.
Kenmerkend voor Schalkwijk is het thematische stratenplan: een groot deel van de wijk is vernoemd naar Nederlandse wateren en steden. Zo heb je er naast de Rijnstraat onder andere de Maasstraat, Waalstraat, Amstelstraat, Scheldestraat en de Texelstraat, Vlielandstraat en andere Wadden-eilanden. Een wandeling door de wijk is daarmee ook een wandeling door een geheugensteuntje van de Nederlandse kaart.
Hoofdstuk 3 · De straat
Een Rijnstraat krijgt vorm
De Rijnstraat werd, net als andere straten in het zuidelijk deel van Schalkwijk, in de jaren zestig en zeventig aangelegd. De bebouwing is typerend voor die periode: rijtjeshuizen met een eenvoudige, nette architectuur, korte voortuintjes en een paar bomen per blok.
De straat loopt ruwweg parallel aan andere “rivierstraten” en kruist een aantal oost-west-straten die op hun beurt weer refereren aan Hollandse plaatsen of begrippen. Wie evenwijdig aan de Rijnstraat loopt, ontdekt dat de buurt als één groot palindroom van waternamen is ontworpen.
Wist je dat? De Prinses Beatrixstraat in Schalkwijk de spil vormt van waaruit verschillende straten in dezelfde richting lopen? Het is een knipoog naar het koningshuis die past bij het “Nederlandse”-thema van de wijk.